Од наследството на Најтингејл до глобалните предизвици на 2026

Меѓународниот ден на медицинските сестри (IND) се одбележува секоја година на 12 мај, датумот на раѓање на Флоренс Најтингејл (1820–1910), британска медицинска сестра и статистичарка која се смета за основач на модерното сестринство. Нејзината работа за време на Кримската војна, каде што преку хигиенски реформи и санитарни стандарди драстично ја намали стапката на смртност кај војниците, ги постави темелите на професијата. Таа го основаше првото научно засновано училиште за медицински сестри во 1860 година во Лондон, трансформирајќи го сестринството во почитувана и структурирана медицинска дисциплина. Денес, светот се соочува со нов предизвик: како да се зачува овој непроценлив кадар во услови на глобална здравствена криза. [1] [2]

Тема за 2026 година: Под мотото “Нашите медицински сестри. Нашата иднина. Оспособени медицински сестри спасуваат животи.”

Овогодинешната тема на Меѓународниот совет на медицински сестри (ICN) става посебен акцент на економската и социјалната моќ на сестрите. Оспособувањето (empowerment) не е само прашање на признание, туку вклучува обезбедување на ресурси, автономија во одлучувањето и инвестирање во нивната заштита, со цел да се трансформираат здравствените системи ширум светот. [3] [4]

Глобална статистика и критичен недостиг
Според најновиот извештај на Светската здравствена организација (СЗО) за состојбата на сестринството во светот (State of the World’s Nursing 2025/2026):

• Глобалната работна сила на медицински сестри порасна на приближно 29,8 милиони, но распределбата е крајно нееднаква – околу 78% од сестрите се концентрирани во земји каде живее само половина од светската популација. [5] [6]
• Проценетиот недостиг на медицински сестри изнесува околу 5,8 милиони на глобално ниво. [5]
• Проекциите на СЗО укажуваат дека до 2030 година светот ќе се соочи со недостиг од вкупно 11 милиони здравствени работници, доколку не се зголемат инвестициите во образованието и задржувањето на постојниот кадар. [7]

Медицинските сестри сочинуваат над 50% од вкупната здравствена работна сила и се клучни за постигнување на универзална здравствена заштита. Без нивно оспособување, глобалната здравствена сигурност останува под сериозен ризик.

Препораки на СЗО за задржување на кадарот

За да се спречи масовното напуштање на професијата (т.н. „burnout“ синдром), СЗО ги дава следниве клучни препораки до владите:

1. Подобрување на работните услови: Обезбедување безбедна работна средина, заштита од насилство на работното место и соодветна опрема.
2. Правична компензација: Зголемување на платите и воведување на дополнителни бенефиции за работа во тешки услови.
3. Лидерство и едукација: Инвестирање во високо образование и овозможување на медицинските сестри да заземат лидерски позиции во болниците. [8]
4. Ментално здравје: Воспоставување на системи за психолошка поддршка на персоналот за справување со стресот и траумите на работното место. [7]

ВО ЧЕСТ НА ОВОЈ ДЕН САКАМЕ ДА ИМ ДАДЕМЕ ПРИЗНАНИЕ НА СИТЕ СЕСТРИ И НА НИВНИ ОФИЦИЈАЛНИ ЗДРУЖЕНИЈА

• Национално здружение на медицински сестри, техничари и акушерки на Македонија (ЗМСТАМ): Најстарото професионално здружение кое е полноправен член на Меѓународниот совет на медицински сестри (ICN). Фокусирани на унапредување на професијата и едукација. За повеќе информации https://zmstam.org.mk/ [9]
• Здружение на медицински сестри, техничари, акушерки и стоматолошки сестри „ЗА НАС“: Ова здружение е многу активно на терен и често организира јавни настани и академии за одбележување на 12 мај. Нивните активности можете да ги следите на https://www.zanas.mk/ [10]
• Македонско здружение на медицински сестри на анестезија, реанимација и интензивна нега (МЗМСАРИН): Специјализирано здружение за сестрите кои работат во овие специфични оддели. Нивните активности можете да ги следите на https://mzmsarin.org.mk/ [11]

Референци

x

x