Светски ден за подигнување на свеста за аутизмот се одбележува секоја година на 2 април, со цел да се зголеми јавната свест, разбирањето и прифаќањето на лицата со аутизам, односно нарушувањата од аутистичниот спектар (ASD).Овој ден е прогласен од Обединети нации во 2007 година како дел од глобалните напори за унапредување на човековите права и еднаквоста на сите луѓе(A/RES/62/139), вклучително и оние со развојни состојби.[1][2]

Симболично, овој ден често се одбележува со сината боја, преку глобалната иницијатива „LightItUpBlue“, која има за цел да ја привлече вниманието кон аутизмот. Сепак, современите движења за права на лицата со аутизам сè повеќе нагласуваат дека прифаќањето и разбирањето се поважни од самата симболика.

Аутизмот претставува невроразвојна состојба која влијае на начинот на комуникација, социјална интеракција и однесување. Според Светска здравствена организација, во 2021 година околу 1 од 127лица во светот има аутизам, иако оваа бројка може да варира поради различни дијагностички критериуми и методологии. [3]Карактеристиките на аутизмот се различни кај секоја личност, што е причината зошто се користи терминот „спектар“. Некои лица имаат потреба од значителна поддршка во секојдневниот живот, додека други функционираат независно и имаат високо развиени вештини во одредени области.

Според достапните податоци од МојТермин и годишните извештаи кои Институтот за јавно здравје ги обработува. Во последните пет години, бројот на ново дијагностицирани деца во Спектарот на аутизам бележи континуиран пораст. Според процените, во Македонија се регистрирани околу 1.000 до 1.500 деца со официјална дијагноза (F84.0), но се претпоставува дека реалната бројка е значително повисока, со оглед на тоа што многу случаи остануваат недијагностицирани или се водат под други категории на пречки во развојот. Најголемиот број ново дијагностицирани се во Скопје, каде и пристапот до дијагностички центри (како Заводот за ментално здравје „Младост“ и Клиниката за детски болести) е најголем. Република Македонија сеуште се соочува со потребата од национален регистар кој попрецизно ќе ги следи потребите на овие лица од раното детство, па се до зрелоста.[5]

Во современото општество, важно е да се премине од модел на „поправка“ кон модел на прифаќање и поддршка. Поддршката, пристапот до услуги и еднаквите можности се клучни за создавање праведно и инклузивно општество за сите.

Подигнувањето на свеста за аутизмот е клучно за намалување на стигмата и дискриминацијата. Многу лица со аутизам се соочуваат со бариери во образованието, вработувањето и социјалната интеграција. Инклузивните политики и пристапи, како и раната интервенција, можат значително да го подобрат квалитетот на живот на овие лица.[4]

Образованието во јавноста игра важна улога во создавање општество кое ги прифаќа разликите и ја вреднува различноста.

Референци

x