5 мај Светски ден на хигиена на рацете

 

Светскиот ден на хигиена на рацете се одбележува секоја година на 5 мај, а неговото воспоставување е поврзано со напорите за подобрување на здравствената заштита на глобално ниво. Овој ден е инициран од Светска здравствена организација (СЗО) во 2009 година, како дел од глобалната кампања „Save Lives: Clean Your Hands“. [1]

Одбележувањето на овој ден произлегува од потребата да се подигне свеста за важноста на хигиената на рацете, особено во здравствените установи, каде што инфекциите поврзани со здравствената грижа можат лесно да се шират. Датумот 5 мај (5.5) (петте прсти на секоја рака – објаснување што често се користи во едукацијата) официјално според СЗО се поврзува со концептот „5 моменти за хигиена на рацете“ во здравствената нега (пред контакт со пациент, пред асептична постапка, по изложеност на телесни течности, по контакт со пациент и по контакт со околината на пациентот). [2]

Иако иницијално бил насочен кон здравствените работници, денес Светскиот ден на хигиена на рацете се одбележува пошироко, вклучувајќи ги училиштата, институциите и општата јавност, со цел да се промовираат здрави навики и да се спречат заразни болести.

Во 1840-тите години, Ignaz Philipp Semmelweis (Игнац Филип Земелвајс) (1818–1865) визионер за јавно здравје и застапник за хигиена на рацете направил едно од најважните откритија во медицината, иако во тоа време не било веднаш прифатено. Тој работел во болница во Виена, каде забележал дека смртноста кај родилките е многу повисока во одделението каде работеле лекари и студенти, отколку во одделението со бабици. По внимателно набљудување, сфатил дека лекарите често доаѓале директно од обдукции (аутопсии) и без миење на рацете продолжувале да прегледуваат пациентки. Земелвајс вовел задолжително миење на рацете со раствор од хлор (хлорна вар) пред секој преглед. Резултатите биле драматични – смртноста значително се намалила. [3]

 

Референци

x

1.

World Health Organization. World Hand Hygiene Day [Internet].; Geneva: World Health Organization [cited 2026 May 4]. Available from: https://www.who.int/campaigns/world-hand-hygiene-day.

2.

World Health Organization. Five moments for hand hygiene [Internet].; Geneva: World Health Organization; 2021 [cited 2026 May 4]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/five-moments-for-hand-hygiene?utm_source=chatgpt.com.

3.

Ravel V, Pandiyan C, Chandran K. Ignaz Philipp Semmelweis (1818–1865) – a public health visionary and champion of hand hygiene. GMS Hygiene and Infection Control [Internet].; 2025;20:Doc79. Published 2025 Dec 11 [cited 2026 May 4]. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12720402/.

x