Светски ден на туберкулозата (24 март)
Во рамките на светскиот ден на туберкулоза (ТБ), која се одбележува на24март, Центарот за јавно здравје Битола се вклучи со активности за здравствено просветување на учениците од основните и средните училишта на територијата на општина Битола.
Факти:
- Вкупно 1,23 милиони луѓе починале од туберкулоза (ТБ) во 2024 година (вклучувајќи 150 000 кај луѓе со ХИВ). Глобално, туберкулозата е водечка причина за смрт од еден заразен агенс во светот и меѓу 10-те најголеми причини за смрт.
- Туберкулозата е исто така и водечки убиец на луѓе со ХИВ во 2024 година и главна причина за смртни случаи поврзани со антимикробна резистенција.
- Во 2024 година, околу 10,7 милиони луѓе заболеле од туберкулоза низ целиот свет, вклучувајќи 5,8 милиони мажи, 3,7 милиони жени и 1,2 милиони деца. Туберкулозата е присутна во сите земји и возрасни групи.
- Мултирезистентната туберкулоза (MDR-TB) останува криза во јавното здравје и закана за здравствената безбедност. Само околу 2 од 5 лица со туберкулоза отпорна на лекови пристапиле до третман во 2024 година.
- Глобалните напори за борба против туберкулозата спасија околу 83 милиони животи од 2000 година.
- ТБ може да се спречи и излечи.
Што е туберкулоза:
Туберкулозата е заразна болест предизвикана од бактерии кои најчесто ги напаѓаат белите дробови. Се шири преку воздухот кога луѓето со туберкулоза кашлаат, киваат или плукаат.Туберкулозата може да се спречи и излечи.
Се проценува дека околу една четвртина од светското население е заразено со бактерии на туберкулоза. Општо земено, луѓето со инфекција со туберкулоза не се чувствуваат болни и не се заразни. Околу 5–10% од луѓето заразени со туберкулоза на крајот ќе добијат симптоми и ќе развијат туберкулоза. Бебињата и децата се изложени на поголем ризик од развој на болеста доколку се заразени.Туберкулозата обично се лекува со антибиотици и може да биде фатална без третман.
Вакцината спречува смртни случаи од туберкулоза и ги штити децата од сериозни форми на туберкулоза.
Одредени состојби можат да го зголемат ризикот од заболување со туберкулоза кај една личност:
- дијабетес (висок шеќер во крвта);
- ослабен имунолошки систем (на пример, од ХИВ);
- неухранетост;
- употреба на тутун; и
- штетна употреба на алкохол.
Симптоми:
Генерално, луѓето со инфекција со туберкулоза не се чувствуваат болни и не се заразни. Само мал дел од луѓето кои се заразуваат со туберкулоза ќе добијат туберкулоза и ќе развијат симптоми. Бебињата и децата се изложени на поголем ризик од развој на болеста доколку се заразени.
Некои луѓе со туберкулоза немаат никакви симптоми, но сепак можат да ја шират туберкулозата.
Вообичаени симптоми на туберкулоза се:
- продолжена кашлица (понекогаш со крв);
- болка во градите;
- слабост;
- замор;
- губење на тежина;
- треска; и
- ноќно потење.
Превенција:
Следете ги овие чекори за да спречите инфекција и ширење на туберкулоза:
- Побарајте медицинска помош ако имате симптоми како продолжена кашлица, треска и необјаснето губење на тежината;
- Направете скрининг за туберкулоза ако сте изложени на зголемен ризик (ако имате ХИВ, или сте во контакт со луѓе кои имаат туберкулоза) во домаќинството или на работа;
- Доколку имате туберкулоза, практикувајте добра хигиена при кашлање, избегнувајте контакт со други луѓе и носење маска;
Дијагноза:
СЗО препорачува употреба на брзи дијагностички тестови како почетни дијагностички тестови кај сите лица со знаци и симптоми на туберкулоза.
Дијагностицирањето на форми на туберкулоза отпорни на лекови, вклучувајќи ја и мултирезистентната туберкулоза, како и туберкулозата поврзана со ХИВ и детската туберкулоза може да биде комплексно. СЗО препорачува специфични типови примероци, тестови и стратегии за откривање на овие форми на туберкулоза со цел да се зголемат шансите за рано и прецизно откривање на болеста.
Третман (лекување)
Туберкулозата се лекува со специјални антибиотици. Третманот се препорачува и за инфекција и за заболување од туберкулоза.
За да бидат ефикасни, лековите треба да се земаат секојдневно во текот на 4-6 месеци. Опасно е да се прекине со лековите рано или без лекарски совет, бидејќи тоа може да предизвика туберкулозните бактерии во телото да станат отпорни на антибиотиците.Туберкулозата која не реагира на стандардни лекови се нарекува туберкулоза отпорна на лекови и бара третман со различни лекови.
Референци
x
1. | World Health Organization. Tuberculosis [Internet].; Geneva: World Health Organization [cited 2026 Mar.]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tuberculosis. |
x
